Hasarlı bir omurga diskini ameliyatla çıkarıp yerine yapay bir disk yerleştirmek yerine, doğrudan kendi içinde onarmak mümkün olabilir mi? Araştırmacıların üzerinde çalıştığı enjekte edilebilir hidrojeller tam olarak bu fikre dayanıyor. Henüz deneysel aşamadaki yöntem, özellikle disk bozulmasına bağlı kronik ağrı yaşayan hastalar için gelecekte daha az invaziv bir seçenek sunabilir.
Omurlar arasında yer alan diskler, omurganın maruz kaldığı yükü karşılayan doğal yastıklar gibi çalışıyor. Zamanla yıprandıklarında su ve destekleyici doku kaybedebiliyor; bunun sonucunda basınca karşı dirençleri azalıyor ve bazı kişilerde bel ya da sırt ağrısı ortaya çıkabiliyor.
Sorunun ne kadar yaygın olduğuna ilişkin veriler de dikkat çekici. ABD’de 2025 yılında 183 binden fazla yetişkinle gerçekleştirilen bir araştırmada katılımcıların yüzde 49,7’sine klinik olarak bel ağrısı tanısı konulduğu görüldü. Mevcut tedaviler ağrının kontrol altına alınmasına yardımcı olabiliyor ancak hasarlı diskin kendisini yenilemek farklı bir yaklaşım gerektiriyor.
Hidrojel doğrudan diskin içine enjekte ediliyor
Bu amaçla incelenen yöntemlerden biri, su bakımından zengin ve yumuşak yapıdaki hidrojellerin hasarlı bölgeye aktarılması. Araştırmalarda bu malzemeler hücre bazlı tedavilerle birlikte de değerlendiriliyor.
Hidrojel, bir iğne yardımıyla doğrudan hasarlı diskin içine verilebiliyor. İşlem lokal anestezi altında uygulanabildiği için açık cerrahiye kıyasla daha az invaziv bir yöntem olarak öne çıkıyor. Amaç, diski tamamen çıkarmak yerine iç yapısını desteklemek ve dokunun yenilenmesi için uygun bir ortam oluşturmak.
Bununla birlikte yöntem henüz standart bir tedavi değil. Hidrojel enjeksiyonları araştırma ve klinik çalışma aşamasında bulunuyor; farklı malzemeler, hücre tedavileri ve uygulama teknikleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Bu nedenle bugün için hidrojel tedavisine ilişkin güvenilir ve tek bir “başarı oranı” vermek mümkün değil. Tedaviye erişim de yürütülen klinik çalışmalara göre değişiklik gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca hangi hasta gruplarının yöntemden daha fazla fayda görebileceğini anlamaya çalışıyor.
Daha az invaziv olması risksiz olduğu anlamına gelmiyor
İşlem açık ameliyata göre daha sınırlı bir müdahale gerektirse de omurgaya iğneyle ulaşılması bazı riskleri beraberinde getiriyor. Uygulama sırasında ya da sonrasında rahatsızlık hissi oluşabileceği gibi sırt ve bacak ağrısı da görülebiliyor.
Enjekte edilen hidrojelin bulunduğu yerden kayması
Günümüzde omurga ağrılarının tamamını kalıcı biçimde ortadan kaldıran tek bir yöntem bulunmuyor. Yapay disk değişimi ise belirli hastalarda, özellikle boyun bölgesindeki disk hasarlarında kullanılan mevcut seçeneklerden biri. Örneğin FDA onaylı Simplify Servikal Yapay Disk, boynun ön kısmından yapılan kesiyle hasarlı diskin yerine yerleştiriliyor.
Enjekte edilebilir hidrojeller bu aşamada yapay disk ameliyatının alternatifi sayılmıyor. Ancak çalışmalar başarılı sonuç verirse, gelecekte bazı disk hasarlarının daha küçük bir müdahaleyle tedavi edilmesinin önünü açabilir.
